th Thai

อัญชัญ ดอกไม้สีน้ำเงิน

butterfly pea

อัญชัญ ดอกไม้สีน้ำเงิน ชื่อสามัญ “Butterfly pea” หรือ “Blue pea”

มีชื่อท้องถิ่นอื่นๆ ว่า แดงชัน (เชียงใหม่), เอื้องชัน (ภาคเหนือ) มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Clitoria ternatea Linn. 

อัญชัญเป็นไม้เถาออกดอกเกือบตลอดปี มีดอกสีม่วงอมน้ำเงินสวยงามตามธรรมชาติ อัญชันยังเป็นพืชที่ทนต่อสภาพอากาศแห้งแล้งได้ดี ดูแลไม่ยาก แถมไม่ค่อยมีโรคและแมลงรบกวนเลยด้วย เพียงแต่เราต้องเลือกปลูกในพื้นที่ที่ได้รับแสงแดดอย่างเหมาะสม ไม่จัดเกินไป ไม่น้อยเกินไป มีไม้ระแนง ให้เถาเลื้อยพาด คนส่วนใหญ่นิยมนำมาคั้นเป็นสีผสมอาหาร คุณประโยชน์ของดอกอัญชันยังครอบคลุมไปถึงสรรพคุณทางยาอันหลากหลาย เช่น ลดไข้ แก้หอบหืด เป็นต้น

อัญชัญจะออกดอกเมื่ออายุ 45 วัน เก็บดอกได้ต่อเนื่อง 1-2 ปี  การเก็บดอกต้องเก็บในเวลาเช้า แล้วนำไปตากแดดให้ได้อย่างน้อย ครึ่งวัน การผลิตอัญชัน 1 ไร่ อยู่ที่ 10,000-12,000 บาท เมื่อเทียบกับผลพลอยได้แล้ว ถือว่าคุ้มค่ามาก

เนื่องด้วยว่าอัญชัน 1 ต้น สามารถเก็บดอกสดได้ 50-100 กรัม ต่อวัน จะได้ผลผลิตสดวันละ 100 กิโลกรัม ขายสดกิโลกรัมละ 50-100 บาท ทำให้มีรายได้ 5,000-10,000 บาท ต่อวัน แต่จะใช้แรงงานในเก็บเกี่ยวค่อนข้างมาก จึงนิยมทยอยเก็บวันละ 5-10 กิโลกรัม และนำไปตากแห้ง โดยดอกอัญชันสด 10 กิโลกรัม เมื่อตากแห้งแล้วจะได้ดอกแห้งเท่ากับ 1 กิโลกรัม ซึ่งดอกแห้งนี้ขายได้ กิโลกรัมละ 350-500 บาท

ถึงแม้ถิ่นกำเนิดที่แท้จริงของอัญชันจะอยู่ในประเทศแถบอเมริกาใต้ แต่ทุกวันนี้เราสามารถพบเจออัญชันได้ในทุกประเทศในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เอเชียใต้ และหมู่เกาะแปซิฟิก ส่วนในไทยเรานั้นก็ได้รู้จักและใช้ประโยชน์จากดอกอัญชันกันมาเนิ่นนาน

โดยปรากฎหลักฐานในกาพย์เห่ชมเครื่องหวาน ซึ่งเป็นบทพระราชนิพนธ์ในรัชกาลที่ 2 ในบทที่ว่า …

ช่อม่วงเหมาะมีรส ... หอมปรากฏกลโกสุม
คิดสีสไลคลุม ... หุ้มห่อม่วงดวงพุดตาน

บทพระราชนิพนธ์พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ล้นเกล้ารัชกาลที่ 2

จากบทพระราชนิพนธ์เต็ม คือ

สังขยาหน้าตั้งไข่ ข้าวเหนียวใส่สีโศกแสดง
เป็นนัยไม่เคลือบแคลง แจ้งว่าเจ้าเศร้าโศกเหลือ

ซ่าหริ่มลิ้มหวานล้ำ แทรกใส่น้ำกะทิเจือ
วิตกอกแห้งเครือ ได้เสพหริ่มพิมเสนโรย

ลำเจียกชื่อขนม นึกโฉมฉมหอมชวยโชย
ไกลกลิ่นดิ้นแดโดย โหยไห้หาบุหงางาม

มัศกอดกอดอย่างไร น่าสงสัยใคร่ขอถาม
กอดเคล้นจะเห็นความ ขนมนามนี้ยังแคลง

ลุดตี่นี้น่าชม แผ่แผ่นกลมเพียงแผ่นแผง
โอชาหน้าไก่แกง แคลงของแขกแปลกกลิ่นอาย

ขนมจีบเจ้าจีบห่อ งามสมส่อประพิมพ์ประพาย
นึกน้องนุ่งจีบกราย ชายพกจีบกลีบแนบเนียน

รสรักยักลำนำ ประดิษฐ์ทำขนมเทียน
คำนึงนิ้วนางเจียน เทียนหล่อเหลาเกลากลึงกลม

ทองหยิบทิพย์เทียมทัด สามหยิบชัดน่าเชยชม
หลงหยิบว่ายาดม ก้มหน้าเมินเขินขวยใจ

ขนมผิงผิงผ่าวร้อน เพียงไฟฟอนฟอกทรวงใน
ร้อนนักรักแรมไกล เมื่อไรเห็นจะเย็นทรวง

รังไรโรงด้วยแป้ง เหมือนนกแกล้วทำรังรวง
โอ้อกนกทั้งปวง ยังยินดีด้วยมีรัง

ทองหยอดทอดสนิท ทองม้วนมิดคิดความหลัง
สองปีสองปิดบัง แต่ลำพังสองต่อสอง

งามจริงจ่ามงกุฏ ใส่ชื่อดุจมงกุฏทอง
เรียมร่ำคำนึงปอง สะอิ้งน้องนั้นเคยยล

บัวลอยเล่ห์บัวงาม คิดบัวกามแก้วกับตน
ปลั่งเปล่งเคร่งยุคล สถนนุชดุจประทุม

ช่อม่วงเหมาะมีรส หอมปรากฏกลโกสุม
คิดสีสไลคลุม หุ้มห่อม่วงดวงพุดตาน

ฝอยทองเป็นยองใย เหมือนเส้นไหมไข่ของหวาน
คิดความยามเยาวมาลย์ เย็บชุนใช้ไหมทองจีนฯ

อัญชัญจะออกดอกเมื่ออายุ 45 วัน เก็บดอกได้ต่อเนื่อง 1-2 ปี  การเก็บดอกต้องเก็บในเวลาเช้า แล้วนำไปตากแดดให้ได้อย่างน้อย ครึ่งวัน การผลิตอัญชัน 1 ไร่ อยู่ที่ 10,000-12,000 บาท เมื่อเทียบกับผลพลอยได้แล้ว ถือว่าคุ้มค่ามาก

ดอกอัญชัญเป็นดอกที่อยู่คู่กับคนไทยมานานตามหลักฐานทางวรรณดี กลับมายุคปัจจุบันนี้ เรามาตามหาว่า อัญชัญมีสรรพคุณทางวิทยาศาสตร์กันเช่นไรต่อกัน

ดอกอัญชัญที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว เพราะมีสารที่ชื่อว่า “แอนโทไซยานิน” (Anthocyanin) ซึ่งมีหน้าที่ไปช่วยกระตุ้นการไหลเวียนของโลหิต ทำให้เลือดไปเลี้ยงส่วนต่าง ๆ ได้ดีมากขึ้น เช่น ไปเลี้ยงบริเวณรากผมซึ่งช่วยทำให้ผมดกดำ เงางาม มีสาระสำคัญ ฟลาโวนอยด์ สเตียรอยด์ และไตรเตอร์ปินอยด์ ไปเลี้ยงบริเวณดวงตาจึงช่วยบำรุงสายตาไปด้วยในตัว หรือไปเลี้ยงบริเวณปลายนิ้วมือ ซึ่งก็จะช่วยแก้อาการเหน็บชาได้ด้วย และที่สำคัญสารนี้ยังมีความโดดเด่นที่ใครหลาย ๆ คนยังไม่ทราบ นั่นก็คือช่วยลดความเสี่ยงของการเกิดเส้นเลือด อุดตันได้ และการ “กินดอกอัญชันทุกวัน…วันละหนึ่งดอก” จะช่วยป้องกันโรคเส้นเลือดสมองตีบได้อีกด้วย ดอกอัญชัญนั้นมีฤทธิ์ในการละลายลิ่มเลือด สำหรับผู้มีเลือดจางห้ามรับประทานดอกอัญชันเด็ดขาด หรืออาหารเครื่องดื่มที่ย้อมสีด้วยอัญชันก็ไม่ควรรับประทานบ่อย ๆ

ดังสรรพคุณนี้ โมเน่ จึงเลือกใช้อัญชัญมาเป็นส่วนผสมในผลิตภัณฑ์อย่าง ครีมนวดผม ยาสระผม เป็นต้น ตั้งแต่สมัยโบราณมาผู้เฒ่าผู้แก่นิยมนำดอกอัญชันมาขยำกับน้ำทาบริเวณคิ้วและศีรษะของเด็กอ่อน เพราะเป็นภูมิปัญญาที่่ส่งต่อรุ่นต่อรุ่น ว่าดอกอัญชันสรรพคุณช่วยทำให้ผมดกดำเงางาม หรือแม้แต่เพื่อช่วยให้ผมดกดำ และช่วยลดผมขาวหรือลดอาการแพ้ที่หนังศรีษะในคนทุกวัยได้อีกด้วย ใช้เลือกจากดอกสีน้ำเงินเข้มๆ มีมาตรฐานขั้นตอนการผลิต อย่างปลอดภัยสินค้ามีมาตรฐานและคุณภาพแชมพูสมุนไพรที่ใช้แล้วเห็นผลแน่นอน ควบคุมการผลิตด้วยมาตรฐานฮาลาล ตรวจสอบได้

หากมีเวลาว่างๆ ก็ลองแนะนำสูตรนี้กัน ก่อนใช้ควรเด็ดก้านดอกออกทุกครั้ง

วิธีปรุงน้ำหมักผมอัญชัญ

1. ล้างข้าวสารน้ำแรกทิ้งไป แล้วใส่น้ำพอท่วมข้าวแช่ค้างคืนไว้ 1 คืน ข้าวกล้องแช่ค้างคืนจะดีมาก 

2. ก่อนรินน้ำข้าว คนน้ำล้างข้าวก่อนรินน้ำ พักใส่ขวด 

3. จากนั้นเด็ดก้านดอกอัญชันทิ้ง ตำกลีบใบพอช้ำ 

4. นำมาแช่ผสมในน้ำแช่ข้าวสารแช่ทิ้งไว้ อุณหภูมิห้องปรกติ 

5. จากนั้นพอน้ำข้าวสารจากสีอ่อน อัญชันเปลี่ยนเป็นสีเข้ม ก็รินกรองเก็บไว้อุณหภูมิปรกติไม่ร้อน ไม่มีแดดส่อง หรือ กรองเก็บแช่ตู้เย็น ไว้ใช้ได้นาน

ใช้หมักผมก่อนสระผม สัก 1 ชั่วโมง นวดกระตุ้นศีรษะด้วยจะดีมาก ช่วยให้ผมดกดำ ลดอาการคันหลุดร่วงกระตุ้นการงอกผมได้

แต่หากเวลาน้อย เลือกใช้ “แชมพูโมเน่” เรามีอัญชัญปรุงให้ไว้แล้วในขวดค่ะ

Share

Share on facebook
Share on twitter
Share on whatsapp

Share :